अहिले चर्चामा रहेको हिमालय रि इन्स्योरेन्सले आईपीओ मार्फत गैरकानूनी ढंगले प्रिमियम रकम उठाएको भन्दै परेको मुद्दाको सुनुवाई आज बुधवार पुनः हुन गईरहेको छ ।
२०८० साल मंसिर ८ गते दायर भएको रिटमा पटकपटक उच्च अदालत पाटनमा बहस भएको भएपनी अन्तिम टुङ्गो लाग्न सकेको छैन ।

बिमा कम्पनिले अङ्कित मुल्य रु १०० मा नै आइपिओ जारी गर्नु पर्ने नियम भएपनी बिमा प्राधिकरण र धितोपत्र बोर्डको मिलेमतोमा कानुन बिपरित प्रिमियममा आइपिओ जारी गरेको भन्दै प्रिमियम आइपिओ बिरुद्ध मुद्धा परेको थियो ।

यसअघि पहिलोपटक छलफलका लागि दुवै पक्षलाई बोलाइएको थियो भने दोस्रो पटक अन्तरिम आदेश दिन अस्वीकार गरिएको थियो ।

तेस्रोपटक हिमालयन रिको तर्फबाट सम्भावित सुनुवाई स्थगन गरिएको थियो । चौथोपटक भने ‘हेर्न नमिल्ने’मा राखिएको थियो ।

यसअघि न्यायाधीश नै दोहोरिएका र न्यायाधीशविरुद्ध नै न्याय परिषदमा उजुरी परेर चौथोपटक पनि ‘हेर्न नमिल्ने’मा राखिएको थियो ।

अब पाँचौ पटक बुधबार पुनः रिटको विषयमा सुनुवाई हुने गईरहेको छ ।

बीमा ऐनको दफा २५ को उपदफा ५ अनुसार बीमा कम्पनीको सेयर निश्कासन अंकित मूल्य एकसय रुपैयाँमा नै हुनुपर्ने नियम भएको भन्दै लगानिकर्ताहरु बिमा कम्पनिको प्रिमियम आइपिओको बिरोध गरिरहेका छन । यदी सोही कुरा अदालतले ठहर गरेमा यस कम्पनिले लगानिकर्ताको ३ अर्बभन्दा बढी पैसा फिर्ता दिनुपर्ने हुन्छ ।

लगानीकर्ताहरुको तर्फबाट यमप्रसाद भट्टराई र अधविक्ता भीमसेन रायमाझीले संयुक्त रुपमा हिमालयन रि इन्स्योरेन्सले गैरकानूनी ढंगले प्रिमियममा आईपीओ बेचेको भन्दै त्यसविरुद्ध रिट दायर गरेका थिए ।

विद्यमान ऐनविपरीत हिमालयन रि इन्स्योरेन्सलाई प्रिमियममा आईपीओ जारी गर्न दिइएको र यसमा नियामकहरुको समेत मिलीभगत रहेको दाबी गर्दै रिट दायर गरिएको हो ।

रिटमा पूँजीबजारको नियामक नेपाल धितोपत्र बोर्ड, खुमलटार, धितोपत्र बोर्डको सञ्चालक समिति बोर्डका अध्यक्ष रमेशकुमार हमाल तथा बीमा कम्पनीहरुको नियामक नेपाल बीमा प्राधिकरणका अध्यक्ष सूर्यप्रसाद सिलवाल र प्राधिकरणको सञ्चालक समितिलाई समेत विपक्षी बनाइएको छ ।

कम्पनीले अंकति मूल्य १०० दरमा १०६ प्रिमियम जोडी प्रतिकित्ता २०६ रुपैयाँको दरले करिब तीनकरोड कित्ता सेयरको बिक्री खुलाएको थियो ।

हिमालयन रिलाई प्रिमियममा आईपीओ निश्कासन गर्न दिंदा नियामक निकायका प्रमुखलाई नै आर्थीक प्रलोभनमा पारी प्रिमियममा आइपिओ जारी गरेको आरोप लागिरहेको छ । बिमा कम्पनिको प्रिमियम आइपिओ रोक्नुपर्ने आवाज चर्को रुपमा उठिरहदा पनि धितोपत्र बोर्डका अध्यक्ष रमेश हमालले सञ्चालक समितिमा हस्तक्षेप गर्दै प्रिमियममै आईपीओ निश्कासनको निर्णय गराएकाले प्रकरणमा निकै ठूलो आर्थिक लाभ लिएको आरोप समेत हमाललाई लागेको छ । यि र यस्तै कारणले हमाललाई छानबिनको दाँयरामा ल्याउन र सम्पत्ति छानबिन गर्न निर्देशन समेत जारी भईसकेको छ ।

अदालतले आज यस बिषयमा जे निर्णय गर्छ त्यसले ठुलो महत्व राख्नेछ । यदी प्रिमियम रकम गलत ठहर गरेको खन्डमा अरु बिमा कम्पनिले उठाएको प्रिमियम बापतको रकम समेत फिर्ता गर्नु पर्ने गरी नजिर बस्ने छ । यदी यसो भएमा लगानिकर्ताकू अङ्कित मुल्य १०० भन्दा माथिको रकम कम्पनिले फिर्ता गर्नु पर्ने छ ।

स्वरोजगार लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेडको खुद नाफा २२.४१ प्रतिशतले घटेको छ । कम्पनिले चालु आर्थिक वर्षको दोस्रो त्रैमाससम्ममा ३ करोड ९१ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ । अघिल्लो आवको सोहि अवधिमा संस्थाको खुद नाफा ५ करोड ४ लाख रुपैयाँ थियो ।

कम्पनिको खुद ब्याज आम्दानी समेत ७.११ प्रतिशतले घटेर ४९ करोड २५ लाख रुपैयाँ कायम भएको छ । कम्पनिको कर्मचारी खर्च ४.११ प्रतिशतले घट्दै ११ करोड ८ लाख रुपैयाँ भएको छ । अन्य सञ्चालन खर्च भने १४.१४ प्रतिशतले बढ्दै ५ करोड ४ लाख रुपैयाँ पुगेको छ ।

कम्पनिले ३ अर्ब ४६ करोड रुपैयाँबराबरको निक्षेप संकलन गरेको छ भने कर्जा ७ अर्ब ६० करोड कर्जा प्रवाह गरेको छ । कम्पनिको रिजर्भको आकार ५.१२ प्रतिशतले बढ्दै १६ करोड १८ लाख रुपैयाँ पुगेको छ ।

समीक्षा अवधिसम्म संस्थाको प्रतिसेयर आम्दानी(वार्षिकीकरण) १२.४९ रुपैयाँ,मूल्य आम्दानी अनुपात ५२.७५ गुणा,प्रतिसेयर नेटवर्थ १४२.५० रुपैयाँ,प्रतिसेयर कुल सम्पत्तिको मूल्य १३०१.०५ रुपैयाँ र तरलता अनुपात ७.८९ प्रतिशत कायम भएको छ ।

हिमालयन लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेडले चालु आर्थिक वर्षको दोस्रो त्रैमाससम्म ५२ लाख ५८ हजार रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेको छ ।

यो रकम गत वर्षको सोहि अवधिको तुलनामा ६०.७१ प्रतिशतले कम हो । अघिल्लो आवको सोहि अवधिसम्म संस्थाले १ करोड ३३ लाख रुपैयाँ बढी खुद नाफा आर्जन गरेको थियो ।

यस्तै समीक्षा अवधिसम्म संस्थाको खुद ब्याज आम्दानी १५.९६ प्रतिशतले बढ्दै ३४ करोड ४ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । यो अवधिसम्म संस्थाले इम्पेयरमेन्ट चार्ज घटाउन सफल भएको छ । अघिल्लो आवको दोस्रो त्रैमाससम्म १ करोड ३५ लाख रुपैयाँ रहेको संस्थाको इम्प्येरमेन्ट चार्ज घटेर ७८ लाख ३१ हजार रुपैयाँमा सीमित भएको छ ।

कम्पनिको अन्य सञ्चालन खर्च ४.२६ प्रतिशतले बढेर ३ करोड ४५ लाख रुपैयाँ पुगेको छ ।

कम्पनिले ९५ करोड ३८ लाख रुपैयाँ निक्षेप संकलन गर्दा ४ अर्ब ३९ करोड रुपैयाँ कर्जा प्रवाह गर्न सफल भएको छ ।

संस्थाको खराब कर्जा अनुपात २.९३ प्रतिशतबाट बढेर ३.५९ प्रतिशत पुगेको छ । संस्थाको रिजर्भ ११ करोड ८२ लाख रुपैयाँ रहेको छ ।

समीक्षा अवधिसम्म संस्थाको प्रतिसेयर आम्दानी(ईपीएस)३.२९ रुपैयाँ,मूल्य आम्दानी अनुपात १८५.७९ गुणा,प्रतिसेयर नेटवर्थ १२५.६२ रुपैयाँ,प्रतिसेयर कुल सम्पत्तिको मूल्य १४३१.२६ रुपैयाँ र तरलता अनुपात २.८० गुणा कायम भएको छ ।

स्वावलम्बन लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेडको नाफा घटेको छ । कम्पनिको चालु आवको दोस्रो त्रैमाससम्मको अपरिष्कृत वित्तीय विवरण अनुसार खुद नाफा ८२.६९ प्रतिशतले घटेको हो ।

समीक्षा अवधिसम्म कम्पनिले ४ करोड १५ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ । अघिल्लो आवको दोस्रो त्रैमाससम्म भने कम्पनिले खुद नाफा २४ करोड १ लाख को उचाईमा थियो । अघिल्लो आवको दोस्रो त्रैमाससम्म खुद ब्याज आम्दानी १ अर्ब ४८ करोड रुपैयाँ रहेकोमा हाल घटेर १ अर्ब ४१ करोड भएको छ ।

त्यस्तै कम्पनिको कर्मचारी खर्च ४२ करोड ७३ लाख र सञ्चालन खर्च ६ करोड ९४ लाख रुपैयाँ रहेको छ ।

कम्पनिले समीक्षा अवधिसम्म १३ अर्ब ३५ करोड निक्षेप संकलन गरेको छ । संस्थाले समीक्षा अवधिसम्म १८ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँ बर्जा प्रवाह गरेको छ । जुन अघिल्लो आवको सोहि अवधिको तुलनामा ०.३४ प्रतिशतल बढी हो । संस्थाको रिजर्भको आकार १२.३९ प्रतिशतले बढ्दै १ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँ पुगेको छ ।

संस्थाको इम्पेयरमेन्ट चार्ज २२३.७६ प्रतिशतले बढेर २९ करोड २५ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । अघिल्लो आवको सोहि अवधिमा यो रकम ९ करोड ३ लाख रुपैयाँ थियो । संस्थाको खराब कर्जा अनुपात बढेर ११.३६ प्रतिशत पुगको छ । इम्पेयरमेन्ट चार्ज र खराब कर्जा बढ्दा संस्थाको नाफामा पहिरो गएको हो ।

समीक्षा अवधिसम्म संस्थाको प्रतिसेयर आम्दानी(ईपीएस)५.७३ रुपैयाँ,मूल्य आम्दानी अनुपात १३१.७३ गुणा,प्रतिसेयर नेटवर्थ २१४.११ रुपैयाँ,प्रतिसेयर कुल सम्पत्तिको मूल्य १३८६.४९ रुपैयाँ र तरलता अनुपात ७.८८ प्रतिशत कायम भएको छ ।