अर्थमन्त्री वर्षमान पुनले आगामी आर्थिक वर्षलाई आर्थिक सुधारको वर्ष घोषणा गरेका छन् ।
आर्थिक वर्ष २०८१-८२ को बजेट प्रस्तुत गर्दै उनले यस्तो घोषणा गरेका हुन् ।
उनले निजी क्षेत्रको आत्माबल बढाइने र तीव्र आर्थिक सुधार गरी समृद्ध नेपाल, सुखी नेपालीको नारालाई सार्थक बनाइने समेत उनले घोषणा गरेका छन् ।
राष्ट्रिय योजना आयोगको पूर्ण बैठकबाट सरकारको वार्षिक विकास कार्यक्रम र ३ वर्षे मध्यमकालीन(२०८१/८२–२०८३/८४) खर्च संरचना स्वीकृत गरेको छ ।
मंगलबार बिहान सिंहदरबारस्थित मन्त्रीपरिषद कार्यालयमा प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालको अध्यक्षतामा बसेको आयोगको पूर्ण बैठकले बजेटसँगै संसदमा पेस हुने वार्षिक कार्यक्रम तथा मध्यमकालिन खर्च संरचना समेत पारित गरेको हो ।
अब यो प्रतिवेदन अब मन्त्रीपरिषद बैठकले अनुमोदन गर्नेछ । त्यसपछि बजेटसँगै प्रतिवेदन संसदमा समेत टेबुल हुनेछ ।
आयोगको पूर्ण बैठकमा आयोगका अध्यक्ष तथा प्रधानमन्त्री दाहालसहित, उपाध्यक्ष डा.मीनबहादुर श्रेष्ठ, अर्थमन्त्री वर्षमान पुन, मुख्यसचिव बैकुण्ठ अर्याल, तथा आयोगका सदस्यहरु र सदस्य सचिव लगायतको सहभागिता थियो ।
सबै वाणिज्य बैंकहरुको आधारदर एकल अंकमा झरेको छ । निक्षेपको तुलनामा कर्जा प्रवाह नभएपछी बैंकहरुको आधारदर एकल अंकमा झारेका हुन ।
पछिल्लो समय बैंकिङ प्रणालीमा अधिक तरलता रहेको छ तर कर्जा प्रबाह सोचेअनुसार हुन सकेको छैन ।
आधारदर घट्नु भनेको बैंकहरुले प्रवाह गर्ने कर्जाको ब्याजदर पनि घट्नु हो । बैंकहरुले आधारदरमा ५ प्रतिशतसम्म प्रिमियम जोडर कर्जाको ब्याजदर निर्धारण गर्न सक्छन् ।
जेठ महिनामा २० वटा वाणिज्य बैंकको औषत आधारदर ८.५४ प्रतिशत विन्दुमा झरेको छ ।
हेर्नुस् बैंकको आधारदर
स्ट्याण्डर्ड चाटर्ड बैंकको आधारदर ७.०१ प्रतिशत कायम छ । यो सबैभन्दा कम हो । त्यस्तै राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक बैंकको आधारदर ७.३५ प्रतिशत रहेको छ ।
जेठ महिनाका लागि एभरेष्ट बैंकको आधारदर ७.४८, नेपालको बैंकको ७.८५,नबिल बैंक ८.१,सानिमा ८.४१, सिद्धार्थ ८.५१,ग्लोबल आइएमई ८.५९,नेपाल इन्भेष्टमेन्ट बैंकको ८.२६,माछापुच्छ्रे ८.७,प्रभु ८.४९,कृषि विकास ८.६१, नेपाल एसबिआई ८.७७,एनआईसी एशिया ८.८६,एनएमबी ८.९४,हिमालयन ९.२,प्राइम ९.३,सिटिजन्स ९.७,लक्ष्मी सनराइज ९.१७ र कुमारी बैंकको आधारदर ९.६३ प्रतिशत रहेको छ ।
नेपालमा ३४ हजार २ सय ६७ किलोमिटर सडक निर्माण भएको तथ्याङ्क सरकारले प्रस्तुत गरेको छ ।
अर्थमन्त्री वर्षमान पुन अनन्तले आइतबार संघीय संसदका दुवै सदनमा प्रस्तुत गरेको आर्थिक वर्ष २०८०/०८१ को आर्थिक सर्वेक्षणमामार्फत उक्त कुरा सार्वजनिक गरेका हुन ।
२०८० फागुनसम्म देशभर १८ हजार २ सय ४१ किलोमिटर सडक कालोपत्रे भएको छ । ७ हजार ६ सय ९७ किलोमिटर ग्राभेल र ८ हजार ३ सय २९ किलोमिटर सडक कच्ची रहेको तथ्यांकले औंल्याएको छ ।
कूल सडकमध्ये ५३.२ प्रतिशत कालोपत्रे, २२.२ प्रतिशत ग्राभेल र २४.३ प्रतिशत कच्ची छ ।
नेपालमा करिब २ लाख जनाको स्वास्थ्य परीक्षण गर्दा १ हजार ५ सय जना एचआईभी एड्स संक्रमित रहेको पाइएको छ ।
अर्थमन्त्री वर्षमान पुन अनन्तद्वारा आइतबार संघीय संसदका दुवै सदनमा प्रस्तुत आर्थिक वर्ष २०८०/०८१ को आर्थिक सर्वेक्षणमा १ लाख ९७ हजार १ सय ६७ जनामा गरिएको परीक्षणमा १ हजार ५ सय ३६ जनामा एचआईभी पोजेटिभ देखिएको उल्लेख छ । यो चालु आर्थिक वर्षको फागुनसम्मको आँकडा हो ।
ज्योति विकास बैंक लिमिटेडले संस्थापक समूहको सेयर बिक्रीमा राखेको छ। बैंकले संस्थापक सेयरधनीको स्वामित्वमा रहेको संस्थापक सेयर आजदेखि बिक्रीमा राखेको हो ।
यो सेयर खरिदका लागि जो कोहि व्यक्ति कम्पनी संघ संस्था वा सर्वसाधारणले खरिद आवेदन दिन सक्नेछन् ।
बैंकले बिक्रीमा राखेको सेयर संख्या भने खुलाएको छैन ।
इच्छुक संस्थापक सेयरधनीहरुले काठमाण्डौको कमलपोखरीमा रहेको बैंकको केन्द्रीय कार्यालयमा के कति सेयर खरिद गर्न चाहेको हो उल्लेख गरी आवेदन दिनुपर्नेछ। इच्छुक लगानीकर्ताले सेयर खरिदका लागि सूचना प्रकाशित भएको ३५ दिनभित्र आवेदन दिनुपर्नेछ।
कुमारी बैंक लिमिटेडले संस्थापक सेयरधनीहरुको नाममा रहेको १० लाख कित्ता संस्थापक सेयर बिक्रीमा राखेको छ । बैंकले आजदेखि उक्त संस्थापक सेयर बिक्रीमा राखेको हो ।
यो सेयर खरिदका लागि जो कोहि व्यक्ति,कम्पनी वा संघ संस्थाले खरिद आवेदन दिन सक्नेछन् । सेयरको न्यूनतम मूल्य प्रतिकित्ता १०० रुपैयाँ निर्धारण गरिएको छ । बोलपत्र आवेदन पेश गर्दा न्यूनतम १ लाख कित्ता र अधिकतममा भने सम्पूर्ण कित्ताका लागि आवेदन पेश गर्न सकिनेछ ।
इच्छुक लगानीकर्ताले काठमाण्डौको नक्सालमा रहेको कुमारी क्यापिटलमा आईपुग्ने गरी आवेदन दिनुपर्नेछ। आवेदन पेश गर्ने अन्तिम मिति जेठ २२ गते अपरान्ह ३ बजेसम्म रहेको छ ।
चिरख्वा हाईड्रोपावर लिमिटेडले चालु आर्थिक वर्षको तेस्रो त्रैमाससम्मको अपरिष्कृत वित्तीय विवरण सार्वजनिक गरेको छ । जसअनुसार कम्पनीले समीक्षा अवधिसम्ममा १२ लाख ४१ हजार रुपैयाँ खुद घाटा व्यहोरेको छ ।
यस त्रैमासिक अवधिमा कम्पनीले विद्युत बिक्रीमार्फत कुनै पनि आम्दानी गरेको छैन किनकी कम्पनीको विद्युत उत्पादन बिक्री सुरु गरेको छैन । समिक्षा अबधिमा कम्पनीको कर्मचारी खर्च ५ लाख १४ हजार रुपैयाँ र प्रशासनिक खर्च ७ लाख २६ हजार रुपैयाँ रहेको छ ।
कम्पनीको चुक्तापूँजी ४० करोड रुपैयाँ रहेको छ । कम्पनीको रिटेन्ड अर्निङ ४७ लाख ५ हजार रुपैयाँले ऋणात्मक अवस्थामा छ । कम्पनीको कुल चालु सम्पत्ति ३ करोड ८८ लाख र कुल चालु दायित्व १७ करोड १४ लाख रुपेयाँ रहेको छ ।
समीक्षा अवधिसम्म कम्पनीको प्रतिसेयर आम्दानी(ईपीएस) ०.३१ रुपैयाँ ऋणात्मक, प्रतिसेयर नेटवर्थ ९८.८२ रुपैयाँ, प्रतिसेयर कुल सम्पत्तिको मूल्य २७८.६८ रुपैयाँ,मूल्य आम्दानी अनुपात १ हजार ७४३.९४ गुणा ऋणात्मक र तरलता अनुपात ०.२३ प्रतिशत कायम भएको छ ।
छिमेक लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेडले संस्थापक सेयर बिक्रीमा राखेको छ । संस्थाले संस्थापक सेयरधनीको स्वामित्न्वमा रहेको १७ हजार ५ सय कित्ता संस्थापक सेयर बिक्रीमा राखेको हो ।
यो सेयर खरिदका लागि अन्य व्यक्ति,कम्पनी तथा संघ संस्थाहरुले आवेदन दिन सक्नेछन् । यसअघि विद्यमान संस्थापक सेयरधनीहरुका लागि बिक्री आवेदन खुलाइएकोमा कुनै आवेदन नपरेकाले सर्वसाधारणका लागि सेयर बिक्री गर्न लागिएको संस्थाले जनाएको छ ।
सेयरको न्यूनतम मूल्य प्रतिकित्ता ६ सय रुपैयाँ तोकिएको छ । सेयर खरिद गर्न इच्छुक लगानीकर्ताले सूचना प्रकाशित भएको १५ दिनभित्र मध्य बानेश्वर काठमाण्डौमा रहेको संस्थाको केन्द्रीय कार्यालयमा आवेदन पेश गर्नुपर्नेछ ।
हाल ४४ वटा संस्थान मध्ये २६ वटा संस्थान नाफामा छन् । अर्थ मन्त्रालयले आइतबार संसद्मा प्रस्तुत गरेको सार्वजनिक संस्थानको वार्षिक स्थिति समीक्षाले यस्तो देखाएको हो । समीक्षा प्रतिवेदनअनुसार आव २०७९/८० सम्म १५ संस्थान नोक्सानीमा गएका छन् । कुल संस्थानमध्ये ३ वटा संस्थानको कारोबार शुन्य रहेको छ ।
अघिल्लो आर्थिक वर्षमा भने सञ्चालनमा रहेका सार्वजनिक संस्थानमध्ये २५ वटा नाफामा र १७ नोक्सानीमा थिए ।
समीक्षा अनुसार संस्थानहरूको खुद नाफा ४८ अर्ब ५१ करोड पुगेको छ । जुन अघिल्लो आवको तुलनामा ३०४६.२० प्रतिशतले बढी हो । संस्थानहरूको कुल सञ्चालन आय ६ खर्ब ६१ अर्ब १ करोड रहेको छ । सार्वजनिक संस्थानमा सरकारको कुल लगानी ६ खर्ब ६१ अर्ब पुगेको छ । जुन अघिल्लो आवको तुलनामा ८.३२ प्रतिशतले बढी हो । संस्थानमा सरकारको ३ खर्ब ७९ अर्ब सेयर लगानी र २ खर्ब ८१ अर्ब ऋण लगानी रहेको छ । सार्वजनिक संस्थानमा काम गर्ने जनशक्ति कुल ३२ हजार १८० जना रहेका छन् ।
